ජාතික ජන බලවේගය (NPP) යටතේ ශ්රී ලංකාව නව දේශපාලන පරිච්ඡේදයකට අවතීර්ණ වෙමින් සිටින අතරතුර වුවද, ඔවුන්ගේ ක්රියාපටිපාටියේ නිතර දක්නා හුරුපුරුදු පරස්පර විරෝධයක් නැවත කරළියට පැමිණ තිබේ: එනම්, මාක්ස්වාදී මතවාදය මත පදනම් වූ ව්යාපාරයකට, නව බල කේන්ද්ර නිර්මාණය නොකර මූල්ය අධිපතිවාදී (Oligarchic) බලපෑම් ඉවත් කළ හැකිද යන්නයි.
මෙම මතවාදී ගැටුම අලුත් දෙයක් නොවේ. සම්භාව්ය මාක්ස්වාදී සිද්ධාන්තයට අනුව කොමියුනිස්ට්වාදය යනු ප්රභූ පාලනයට එල්ල කරන සෘජු අභියෝගයකි; එය පන්ති බෙදීම් සහ පෞද්ගලික අයිතිය අහෝසි කිරීමේ උත්සාහයකි. කොමියුනිස්ට් ව්යාපාරයන් ඓතිහාසිකව පෙනී සිටියේ “අතිමහත් ධනපතියන්ගේ” සහ මුල් බැසගත් ධනේශ්වර පන්තියේ සතුරන් ලෙසය.
එහෙත් ඉතිහාසය පවසන්නේ වඩාත් සංකීර්ණ කතාවකි. සෝවියට් දේශයේ දේශපාලන මණ්ඩලයේ සිට චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ඉහළ පෙළ දක්වා, කොමියුනිස්ට් රාජ්යයන්හි තීරණ ගැනීමේ බලය බොහෝ විට කුඩා නායකත්ව කවයන් තුළ කේන්ද්රගත විය. සමාජ විද්යාඥ රොබට් මයිකල්ස්ගේ “ඔලිගාර්කියේ යකඩ නීතිය” (Iron Law of Oligarchy) මගින් කියැවෙන්නේ සියලුම විශාල සංවිධාන — විප්ලවවාදී ඒවා පවා — නොවැලැක්විය හැකි ලෙස කිහිප දෙනෙකු අතර බලය ඒකරාශී කරගන්නා බවයි.
ශ්රී ලංකාවේදී, ජාතික ජන බලවේගය මැතිවරණ ව්යාපාරය මෙහෙයවූයේ ඔවුන් “අනුග්රාහක ධනවාදය” (Patronage Capitalism) ලෙස හඳුන්වන ක්රමය තුරන් කරන බව පවසමිනි. එහිදී ව්යාපාරික ප්රමුඛයන් සහ දේශපාලන ප්රභූන් එකිනෙකාට උදව් කරගන්නා ජාලයන් ලෙස ක්රියා කරයි. නිතර සිදුවේයැයි චෝදනා කෙරෙන බදු පැහැර හැරීම්, තීරුබදු වංචා සහ රාජ්ය සම්පත් අවභාවිතය පිළිබඳ පරීක්ෂණ පවත්වන බවට පක්ෂය පොරොන්දු වී ඇති අතර, එය ප්රබල පුද්ගලයන්ට අභියෝග කිරීමට ඇති කැමැත්ත පෙන්නුම් කරයි.
තරඟකාරී සමතුලිතතාව
ආර්ථික සාකච්ඡාවලදී නිතර සඳහන් වන පුද්ගලයින් අතර විවිධ අංශවල පුළුල් ආයෝජනයන් සහිත ප්රමුඛ පෙළේ ව්යාපාරිකයෙකු වන ධම්මික පෙරේරා ද සිටී. වාර්තා වන පරිදි ඔහුගේ ව්යාපාරික වෑයම් වලට ශ්රී ලංකාවට සේවා සපයන ප්රධාන ජාත්යන්තර ගුවන් සේවාවල දේශීය නියෝජිතයා ලෙස කටයුතු කිරීම ද ඇතුළත් වේ. විවේචකයන් තර්ක කරන්නේ, විදේශීය ගුවන් සමාගම් නියෝජනය කිරීම සහ දේශීය ගුවන් සේවා හෝ සංචාරක ප්රතිපත්ති කෙරෙහි ඇති බලපෑම යන කාරනා දෙක එකිනෙකට හරස්වී ගැටීම
මත, ශ්රී ලංකාවේ වඩාත්ම ලාභදායී ගුවන් මාර්ගවල තරඟකාරී සමතුලිතතාව විකෘති විය හැකි බවයි. මෙය ප්රධාන ගමනාන්තයන්ගෙන් ජාතික ගුවන් සේවය ලබන ආදායමට ද බලපෑම් එල්ල විය හැකි තත්වයකි.
එලෙසම, කෘෂිකාර්මික අංශයේදී ඩඩ්ලි සිරිසේන දිගු කලක සිට ප්රමුඛ පෙළේ සහල් මෝල් සහ බෙදාහැරීමේ ජාලයන් සමඟ සම්බන්ධ වී සිටී. විවේචකයන් බොහෝ විට මෙම ඒකාධිකාරී සහල් මෝල් හිමියන්ව “සහල් මාෆියාවක්” ලෙස හඳුන්වයි. ගබඩා කිරීම, සැපයුම් දාම සහ තොග මිල තීරණය කිරීමේ පාලනය ඔවුන් සතුව තිබීම නිසා, ගොවීන්ට සහ පාරිභෝගිකයින්ට අවාසිදායක වන අයුරින් වෙළඳපල හැසිරවිය හැකි බවට ඩඩ්ලි සිරිසේන වැන්න වුන්ට ඔවුහු චෝදනා කරති. කෙසේ වෙතත්, එවැනි කාරණා පිලිබඳව සහයෝගය දක්වන්නනන් පවසන්නේ අස්ථාවර වෙළඳපලක සැපයුම ස්ථාවර කිරීම සඳහා විශාල පරිමාණයේ මෙහෙයුම් සහ සැපයුම් පාලනය අවශ්ය බවයි.
මෙම අවස්ථා දෙකම එකම ව්යුහාත්මක ප්රශ්නයක් මතු කරයි: සීමිත පෞද්ගලික පුද්ගලයන් පිරිසක් අත්යවශ්ය කර්මාන්ත (ගුවන් සේවා සහ මූලික ආහාර සැපයුම) කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් පවත්වාගෙන යන විට, එය කාර්යක්ෂම ව්යවසායකත්වයක්ද නැතහොත් මූල්ය අධිපතිවාදී (Oligarchic) පාලනයක්ද?
මූල්ය අධිපතිවාදය
ජාතික ජන බලවේගය මුහුණ දෙන අභියෝගය වන්නේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ ප්රතිසංස්කරණ අතර සමබරතාවයක් පවත්වා ගැනීමයි. ස්ථාපිත ව්යාපාරික ජාලයන් දැඩි ලෙස විසුරුවා හැරීම ආයෝජකයින්ගේ අවිශ්වාසයට හේතු විය හැකිය; නමුත් මෙවැනි කාරණා විසඳා ගැනීමට ක්රියාත්මක වීමට අපොහොසත් වීම යනු එම පක්ෂය තමන් තදින්ම එරෙහිව සටන් කළ ව්යුහයන්ම තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමට ඉඩ දීමයි.
ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන්නේ මූල්ය අධිපතිවාදය (Oligarchies) යනු එක් මතවාදයකට පමණක් සීමා වූවක් නොවන බවයි. නිදහස් වෙළඳපල ධනවාදය, රාජ්ය සමාජවාදය හෝ දෙමුහුන් ක්රම යටතේ වුවද ඒවා මතු විය හැකිය.
ඒ කෙසේ වෙතත් ප්රධාන ප්රශ්නය හුදෙක් ධනය පමණක් නොව, තීරණ ගැනීමේ බලයද ඒකරාශී වීමයි — විශේෂයෙන්ම ආර්ථික බලය දේශපාලන බලපෑම සමඟ සම්බන්ධ වීමයි.
ජාතික ජන බලවේගය සිය දූෂණ විරෝධී වැඩපිළිවෙළ ක්රියාත්මක කරන විට, එහි සැබෑ පරීක්ෂණය නැතහොත් ලිට්මස් පරීක්ෂාව වනුයේ නව ප්රභූ ජාලයන්ට ඉඩ නොතබා පවතින ආර්ථික ආධිපත්යය අඩු කිරීමට ඔවුන්ට හැකි වේද යන්නයි. අවසාන වශයෙන්, මූල්ය අධිපතිවාදය තුරන් කිරීම යනු හුදු වාචාල ප්රකාශයන්ට වඩා, ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතය හැඩගස්වන කර්මාන්ත තුළ විනිවිද පෙනෙන වෙළඳපලක්, ස්වාධීන නියාමනයක් සහ සැබෑ තරඟකාරිත්වයක් සහතික කිරීමයි.
- Staff Writer –
