මැදපෙරදිග කලාපයේ උග්රවන ගැටුම් හේතුවෙන් 2022 ආර්ථික බිඳවැටීමෙන් පසුව රනිල් වික්රමසිංහ ජනාධිපතිවරයා විසින් යම් මට්ටමකට ගෙන ආ ආර්ථිකය වත්මන් මාලිමා ආණ්ඩුව යටතේ තවමත් යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතින තත්ත්වය හමුවේ තවත් ඉන්ධන හිඟයක් ඇතිවීමේ බියක් සඳුදා ඉන්ධන පිරවුම්හල්වල ඇති විය.
මේ ලියන විටත් ඉන්ධන හල් ඉදිරිපිට දිගු පොලිම් දක්නට ලැබෙන අතර එය විවේචනය කරමින් ආණ්ඩුව සහ ආණ්ඩුවට සම්බන්ධයෙන් නිළ නොලත් පෞද්ගලික රාජ්ය නාලිකා ප්රචාරණයන් ගෙන යමින් ඇති අයුරුද දකින්නට තිබේ. පොලිසියද මේ වනවිට ඉන්ධන බෙදාහැරිම සහ තොග රැස්කරන්නට එරෙහිව නීතියද දැඩිව ක්රියාත්මක කිරිමටද කටයුතු කරමින් සිටි.ශ්රී ලංකා පොලිසිය ඉන්ධන කෑන් වලට විකිණීම සීමා කර ඇති අතර ගබඩා කිරීමට එරෙහිව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවට අනතුරු අඟවා ඇත.
ඉන්ධන ප්රමාණයන් සහ සැපයිම් සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුවද විවිධ ප්රකාශයන් නිකුත් කරමින් සිටින අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් නිවැරදි දත්ත ඔහුන් සතුව නොමැති බව හෝ ජනතාව කලබලයට පත්විම යාමනය කිරිම එහි අරමුණ බව පැහැදිලි ය.
ඉරානයට එල්ල වූ ප්රහාරවලින් පසු තෙල් මිල ඉහළ යයි
(බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඇමරිකානු ඩොලර් වලින්)
ශ්රී ලංකාවේ පිළිවෙලින් දින 35 සහ 37 සඳහා ප්රමාණවත් ඩීසල් සහ පෙට්රල් තොග ඇති බවට බලධාරීන්ගේ සහතික කලද එම දිනයන් අරම්භ වන දිනය හෝ අවසන් වන දිනය හෝ පසුගිය දින කිහිපයේ පාරිභෝජනය කල ප්රමාණයට සාපේක්ෂව දිනයන් වල අඩුවිම හෝ සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡාවක් මේ දක්වා දක්නට නැත.
එක්සත් ජනපදය, ඊශ්රායලය සහ ඉරානය සම්බන්ධ වැඩ වර්ජන පිළිබඳ වාර්තා ගෝලීය තෙල් සැපයුම් බාධාවන් පිළිබඳ කනස්සල්ල වැඩි කිරීමත් සමඟ දිවයින පුරා ඉන්ධන පිරවුම්හල්වල මෝටර් රථ හිමියන් පෙළ ගැසී සිටියහ. ශ්රී ලංකාවේ පිළිවෙලින් දින 35 සහ 37 සඳහා ප්රමාණවත් ඩීසල් සහ පෙට්රල් තොග ඇති බවට බලධාරීන්ගේ සහතිකය නොතකා භීතිය මිලදී ගැනීම සිදුවිය.
ගල්ෆ් මුහුදේ මුඛයේ ඇති තීරණාත්මක බාධකය වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා නැව් ගමනාගමනය මේ වනවිට සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වී ඇත.සාමාන්යයෙන් එමඟින් ලෝකයේ තෙල් සැපයුම්වලින් 20% ක් පමණ ඉන්දියානු සාගරයට සහ ලෝකයේ සෙසු ප්රදේශවලට ගමන් කරයි.කෙසේවෙතත් පවතින තත්ත්වය හමුවේ ඉක්මනින්ම ගෑස් අර්බුදයක් හටගැනිමටද වැඩි අවකාශයක් ඇති බව පෙනේ.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා දැනට ඉන්ධන ප්රවාහනය අඩාල වුවද, ඉදිරි මාසයේදී මෙරටට අවශ්ය ඉන්ධන ඉන්දියාව සහ සිංගප්පූරුව යන රටවලින් ලබාගැනීමට කටයුතු යොදා ඇත- ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ඩී.ඒ.රාජකරුණා
“ඉන්ධන තිබේද? පෙර අත්දැකීම් නිසා ජනතාව භීතියට පත්ව සිටින අතර ඔවුන්ම මෙම රේඛා නිර්මාණය කරමින් සිටිති. එබැවින් ජනතාව ඉන්ධන පිරවුම්හල් වෙත රොක් වෙමින් සිටිති”
ශ්රී ලංකාව ඉන්ධන ආනයන මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින අතර පසුගිය වසරේ තෙල් සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.83 ක් ඒ වෙනුවෙන් වියදම් කර තිබේ.බොහෝ පිරිපහදු කළ ඉන්ධන නැව්ගත කිරීම් ඉන්දියාවෙන් සහ සිංගප්පූරුවෙන් පැමිණෙන අතර, රාජ්ය පිරිපහදුව මැද පෙරදිග බොරතෙල් මත රඳා පවතී. ප්රධාන ගෝලීය තෙල් මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියට සිදුවන ඕනෑම බාධාවක් දිවයිනට සැපයුම් දාමයන්ට සෘජුවම තර්ජනයක් වනු ඇත.
ලංකා ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවේ නිලධාරීන් පැවසුවේ මාසය අවසානය දක්වා තහවුරු කරන ලද නැව්ගත කිරීම් ඇති බවයි. නමුත් සති කිහිපයකට වඩා කොළඹට ඉන්ධන රඳවා තබා ගැනීමට ගබඩා ධාරිතාවක් නොමැති බව පිළිගත්තේය. සැපයුම ස්ථාවර කිරීම සඳහා සංස්ථාව බෙදා හැරීම වැඩි කළ අතර රජයේ නිවාඩු දිනයක පවා ඉන්ධන ලීටර් මිලියන පහකට වඩා නිකුත් කිරිමට කටයුතු කර අවසන්.
යුරෝපයේ තෙල් මිල ඉහලට!
ලෝකයේ තත්ත්වයද එතරම් සුබදායී නැත. මාර්තු 2 වන සඳුදා ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද සහ ඊශ්රායල ප්රහාරවලින් පසු එක්සත් රාජධානියේ ඉන්ධන මිල 13% දක්වා ඉහළ යාමෙන් පසු යුරෝපය පුරා ඉන්ධන පිරවුම්හල්වල විශාල පෝලිම් දක්නට තිබේ.
මැදපෙරදිග ගැටුම් උත්සන්න වීමත් සමඟ ඉරාන පළිගැනීමේ ප්රහාර හේතුවෙන් ලෝකයේ තෙල් හා ගෑස් සැපයුම්වලින් 20% ක් පමණ රැගෙන යන ප්රධාන මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ නැව්ගත කිරීම අඩාල විය. බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයකට ඩොලර් 82 දක්වා කෙටියෙන් ඉහළ ගිය අතර එය පසුගිය වසරේ ජනවාරි මාසයෙන් පසු එහි ඉහළම මට්ටම වූ අතර අලුයම වන විට ඩොලර් 79 දක්වා අඩු වූ බව PA වාර්තා කරයි.
2022 ආර්ථික අර්බුදය
පෙට්රල් සහ ඩීසල් හිඟය මාස ගණනාවක් තිස්සේ පැවති මහජන විරෝධතා ඇති කළ 2022 ආර්ථික අර්බුදය පිළිබඳ මතකයන් අලුත් කර ඇති අතර ඊට ප්රධානම හේතුව වුයේ විදේශ මුදල් හිඟය බව කවුරුත් දනී. එය යන්තම් විසදා ගැනිමට කටයුතු කලේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) ඇපකර වැඩසටහන යටතේය.වත්මන් මැද පෙරදිග අර්බුදය දැන් එම බිඳෙනසුලු ප්රකෘතිය අඩපණ කිරීමට තර්ජනය කරමින් සිටින බව ආණ්ඩුවේම ඇතැමුන්ගේ කතා වලින් තහවුරු වෙමින් තිබේ.
ගෝලීය තෙල් මිල ඉහළ යාමත් සමඟ බ්රෙන්ට් බොරතෙල් ප්රධාන සීමාවන්ට වඩා තියුනු ලෙස ඉහළ යාමත් සමඟ ගෝලීය තෙල් මිල ඉහළ යනු ඇත. ඉන්ධන ආනයන පිරිවැය ඉහළ යාම දේශීය මිල ගණන් වලට සෘජුවම පෝෂණය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර එමඟින් ප්රවාහන, විදුලිය සහ ආහාර පිරිවැය ඉහළ යනු ඇත. ඩීසල් මිලෙහි සුළු වැඩිවීමක් පවා දිවයින පුරා භාණ්ඩවල පිරිවැයට ක්ෂණික ප්රතිවිපාක ඇති කරයි.
ශ්රි ලංකාව මුහුණ දෙන අනතුරු!
ඒ සමඟම, ශ්රී ලංකාවේ අපනයන අංශය බාධාවකට මුහුණ දිම සාමාන්යය තත්ත්වයකි. මැදපෙරදිග ශ්රී ලංකා තේ සඳහා ප්රධාන ගමනාන්තයක් වන අතර ඉරානය, ඉරාකය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය වැනි වෙළඳපොළවල අස්ථාවරත්වය ඇණවුම් කැටි කිරීමේ සහ ඉල්ලුම දුර්වල කිරීමේ අවදානමක් ඇත. සූවස් ඇළ සහ ඉන්දියන් සාගර කොරිඩෝව හරහා නැව්ගත කිරීමේ මාර්ග ද බලපෑමට ලක්විය හැකි අතර, භාණ්ඩ ප්රවාහන පිරිවැය ඉහළ යන අතර යුරෝපයට සහ උතුරු ඇමරිකාවට ඇඟලුම් සහ රබර් භාණ්ඩ අපනයනය ප්රමාද වේ.
ප්රේෂණ ද අවදානමට!
රටේ විශාලතම විදේශ විනිමය ප්රභවය වන ප්රේෂණ ද අවදානමට ලක්ව ඇත. ශ්රී ලාංකිකයින් මිලියනයකට අධික සංඛ්යාවක් ගල්ෆ් කලාපයේ සේවය කරන අතර, සෑම වසරකම ඩොලර් බිලියන ගණනක් ගෙදර යවයි. රැකියාවට බලපාන හෝ ඉවත් කිරීම් අවුලුවන ඕනෑම වැඩිවීමක් දිවයිනේ ආර්ථිකයට අත්යවශ්ය ජීවනාලියක් කපා හරින අතර ශ්රී ලංකා රුපියලට පීඩනයක් ඇති කරයි.
විදේශ ඉපැයීම්වල තවත් ප්රධාන මූලාශ්රයක් වන සංචාරක ව්යාපාරයට ද හානි සිදුවිය හැකිය. ශ්රී ලංකාවේ දිගු දුර ගමන් බොහොමයක් මැද පෙරදිග සංක්රමණ මධ්යස්ථාන මත රඳා පවතී. කලාපයේ ගුවන් ගමන් අත්හිටුවීම් සහ ගුවන් අවකාශය වසා දැමීම් දැනටමත් අවලංගු කිරීම් සහ ප්රමාදයන් බලහත්කාරයෙන් සිදු කර ඇති අතර, උපරිම ගමන් කාලයකදී පැමිණීම් වලට තර්ජනයක් වී ඇති බව නොරහසකි.
අවසාන වශයෙන් ශ්රී ලංකාව මැද පෙරදිග ආර්ථිකයට නිරාවරණය වීමේ පරිමාණයෙන් අදහස් වන්නේ දිවයින දිගුකාලීන ගැටුමකට ගොදුරු විය හැකි බවයි. තෙල් පිරිවැය ඉහළ යාම, අපනයන පහත වැටීම, ප්රේෂණ අඩු වීම සහ දුර්වල සංචාරක ව්යාපාරය ඒකාබද්ධ වී විදේශ සංචිත සහ රාජ්ය මූල්ය මත නව පීඩනයක් ඇති කරනු ඇත.
~පණ්ඩුක හේරත්~
