එක්සත් ජනපද පැසිෆික් බළඇණියේ අණදෙන්නා දෙවරක් ජනපති හමුවුයේ ඇයි – ඇමරිකානු හමුදා කදවුර වෙනුවට මුහුද තෝරා ගැනිම

“ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් Iris Dena නෞකාව” ගාල්ල වරායේ සිට නාවික සැතපුම් “40ක් පමණ දුරින් තිබියදි  ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් ටෝපිඩෝවකින් පහරදි ගිල්වා දැමිම සම්බන්ධයෙන් මේ වනවිට දේශපාලන ක්ෂේත්‍රය උණුසුම් කිරිමට සමත්ව තිබේ.

ඇමරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් Pete Hegseth (පීට් හෙග්සෙත්) පවසන්නේ ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් ටෝපිඩෝවකින් ඉන්දියානු සාගරයේ ඉරාන යුද නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ බවයි.

එක්සත් ජනපදය තහවුරු කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාව ආසන්නයේ ඉන්දියානු සාගරයේ දී තම සබ්මැරීනයක් ඉරාන යුද නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ බවත්, එය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සතුරු නෞකාවක් ටෝපිඩෝ ප්‍රහාරයකින් විනාශ කළ පළමු අවස්ථාව මෙය බවත් ඔහු අවධාරණය කර සිටියා.

“ඉන්දියානු සාගරයේ… ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් ජාත්‍යන්තර මුහුදේ ආරක්ෂිත යැයි සිතූ ඉරාන යුද නෞකාවක් ගිල්වා දැමුවා. , එය ටෝපිඩෝවකින් ගිල්වා දමන ලදී.

“Works Word II න් පසු සතුරු නෞකාවක් ටෝපිඩෝවකින් ගිල්වා දැමූ පළමු අවස්ථාව. ඒ යුද්ධයේදී මෙන්, ඒ යුද්ධයේදී මෙන්, අපි තවමත් යුද දෙපාර්තමේන්තුවේ සිටියදී, අපි ජයග්‍රහණය කිරීමට සටන් කරමින් සිටිමු.”

180 දෙනෙකු පමණ එම නෞකාවේ සිට ඇති අතර එයින් 32 දෙනෙකු බේරාගෙන ඇති අතර 100කට අධික පිරිසක්  අතුරුදහන් වී තිබේන බව දැනට වාර්තා වේ.

IRIS Dena නෞකාව

2021 දී ක්‍රියාත්මක කරන ලද IRIS Dena නෞකාව ඉරාන නාවික හමුදාවේ නවීනතම යුද නෞකාවක් වන අතර එය එහි දකුණු බලඇණියේ කොටසක් වේ. මෙම නෞකාව මෑතකදී ඉන්දියාවේ විශාකාපට්නම් හි පැවති MILAN 2026 බහුජාතික නාවික අභ්‍යාස සහ බලඇණි සමාලෝචනයට සහභාගී වී තිබුණි.

ශ්‍රි ලංකා නාවික හමුදාව කලබල වුනේ ඇයි!

විදේශ මාධ්‍යවල නෞකාවට ප්‍රහාරයක් එල්ල වී ඇති බවට වාර්තා තිබියදීත්, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව මුලින් පැවසුවේ සිද්ධියට හේතුව තවමත් තහවුරු කළ නොහැකි බවත් ප්‍රමුඛතාවය අඛණ්ඩව සිදුවන ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් බවත්ය.

සිද්ධිය සිදුවිමත් සමග නාවික හමුදා මාධ්‍ය ප්‍රකාශක කමාන්ඩර් බුද්ධික සම්පත් පවසා සිටියේ ශ්‍රී ලංකාවට නාවික සැතපුම් 40ක් පමණ දුරින් අනතුරට ලක්වූ ඉරාන යුද නෞකාවට ප්‍රහාරයක් එල්ලවීමෙන් මුහුදුබත්වී ඇති බවට විදෙස් මාධ්‍ය (විශේෂයෙන් රොයිටර්ස්) සිදුකෙරෙන ප්‍රකාශ සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන බවයි.

“ගලවා ගැනීම සහ මෙහෙයුම් වලින් පසුව අපි තාක්ෂණික පරීක්ෂණ සිදු කරන්නෙමු. ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව ලෙස, අපි මෙම වාර්තා සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරමු,”

ශ්‍රි ලංකාවේ දුර්වලතා විග්‍රහ කර ගැනිම …

පසුගිය කාලය පුරාම ලංකාව කේන්ද්‍ර කරගනෙ චීනය, ඇමෙරිකාව සහ ඉන්දියාව සිදුකරන යම් යම් මෙහෙයුම් පිළිබඳ අවස්ථා ගණනාවකදී දියත් වු අතර මුල් අවස්ථාවේදී චීනය, ඉන්දියාව,රුසියාව සහ ඇමෙරිකාව යන රටවල්  ලංකාව ඇතුළේ සිය ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට කටයුතු කල නමුත් වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට ගෙන එම හරහා ඇමරිකාව දැන් එම බලය සියතට ගෙන ඇති බව නොරහසකි.

ඊට ආසන්නතම හේතුව ලෙස  “දකුණු ආසියානු කලාපයේ එක්සත් ජනපද විදේශ ප්‍රතිපත්තිය” පිළිබඳ 2026 පෙබරවාරි 11 දින රැස්වු අනුකමිටු විභාගය සඳහා එක්වෙමින්  පෝල් කපූර් කල ආරම්භක ප්‍රකාශයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ විශේෂයෙන්ම බංග්ලාදේශය, නේපාලය, මාලදිවයින සහ භූතානය වැනි රටවල් ද මෙවැනිම භූ–දේශපාලනික වැදගත්කමක් උසුලන බව සදහන් කල අතර එහිදි ශ්‍රී ලංකාවේ උපායමාර්ගික පිහිටීම ඉතා ඉහළ වැදගත්කමකින් යුක්ත වන අතර, එම හේතුව නිසාම විවිධ බලපෑම්වලට (Coercion) ලක්වීමේ ඉලක්කයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් ද පවතින බටද ඔහු තොරතුරු අනාවරණ කළා.

මෙම සාකච්ඡා පුරාම පෙන්වා දුන්නේ  දකුණු ආසියානු කලාපය තුළ ඇමෙරිකානු විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් සහ ඊට අදාළ උපාය උපක්‍රම තේරීම පිළිබඳව විම් විශේෂත්වයක්.

ඇමෙරිකානු සෙනෙට් මණ්ඩලයේ විදේශ සබඳතා කමිටුව ශ්‍රි ලංකාව මුහුණ දි සිටින ආර්ථික අර්බුදය සහ එය අනාගතයේ ගමන් කරන තැන සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි ස්ථාවරයක සිටින බව පැහැදිලිය.ඒ අනුව වත්මන් ආණ්ඩුවට ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ හොද සැලැස්මක් නොමැති විම, ආයෝජන් නොපැමිණීම,සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡාවට ගෙන ඇති අතර ඒ අනුව වත්මන් ආණ්ඩුවේ නොහැකියාව සහ අසාර්ථක භාවයට පිළිතුරු ලෙස ඉන්දීයාව සමග එක්ව ගමන් කිරිමට අවශ්‍ය මාර්ගයන් සකස්කල යුතු බව අවධාරණය කර තිබේ.

ඇමරිකානු හමුදා කදවුර වෙනුවට මුහුද තොරා ගැනිම!

ඊට අමතරව ඇමෙරිකාව යුදමය සහයෝගිතාව ශීඝ්‍රයෙන් ඉහල දැමිම සහ කාලයක් තිස්සේ ලංකාව තුල ගොඩනැගිමට ගිය ඇමරිකානු හමුදා කදවුර වෙනුවට ඇමරිකානු-ඉන්දියා-ශ්‍රි ලංකා නාවික ආරක්ෂක මෙහෙයුම් ක්‍රියාවලියක් නිර්මාණය කලයුතු බවයි සෙනෙට් මණ්ඩලයේ විදේශ සබඳතා කමිටුව තුල සාකච්ඡා වි ඇත්තේ.

“පසුගිය මාසයේ ජනාධිපති ට්‍රම්ප් සහ අගමැති මෝදි ඓතිහාසික වෙළඳ රාමුවක් පිළිබඳ එකඟතාවයකට පැමිණියහ. දින දෙකකට පෙර, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය බංග්ලාදේශය සමඟ වෙළඳ ගිවිසුමක් අත්සන් කළ අතර, ඇමරිකානු අපනයනකරුවන්ට මිලියන 175 ක ජනගහනයක් සිටින බංග්ලාදේශ වෙළඳපොළට ප්‍රවේශය ලබා දුන්නේය.” නමුත්, එක්සත් ජනපදයට නේපාලය, මාලදිවයින සහ ශ්‍රී ලංකාව සමඟ ඉතා අවම වෙළඳාමක් ඇත. – Paul Kapur

ස්ටීව් කේලර් දෙවරක් පැමිණිම!

සාකච්ඡා එසේ තිබියදි ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද පැසිෆික් බළඇණියේ අණ දෙන අද්මිරාල් ස්ටීව් කේලර් තෙදින නිල සංචාරයක් සඳහා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණී අතර  අනුර කුමාර දිසානායක ජනාධිපතිවරයාගේ පත්විමෙන් පසුව කේලර්ගේ දෙවැනි ශ්‍රී ලංකා සංචාරය වන්නේ මෙයයි.

ඒ සියල්ලම එසේ සිදුවෙමින් තිබියදි සාගර 2ක් සහ සැතපුම් 10,000ක් හරහා නැවක් ලුහුබැඳ ගිය පසු, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඉන්දු-පැසිෆික් විධානය පෙබරවාරි 9 වන දින ඉන්දියානු සාගරයේ දී සූවස්මැක්ස් ටැංකිය වන අකිලා II නෞකාවට ඇතුළු වූ අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ මාධ්‍ය විසින් වාර්තා නොකළේය.

Suezmax ටැංකිය Aquila II (IMO 9281152) යනු අවුරුදු 22ක් පැරණි, පැනමා ධජය සහිත නෞකාවක් වන අතර එය වෙනිසියුලාවෙන් සහ රුසියාවෙන් අනුමත කරන ලද තෙල් ප්‍රවාහනය කිරීමේ නැවක් වන අතර මෙම නෞකාව කැරිබියන් දූපත් වලින් බොරතෙල් බැරල් ~700,000ක් ප්‍රවාහනය කරමින් තිබුණි. හොරකම් කරන ලද තෙල් එක්සත් ජනපදය විසින් ‘මහා බලශක්ති ගිවිසුම’ ලෙස නම් කර ඇති වැඩසටහනක් යටතේ විකුණනු ලැබේ.

ඉන්දියානු වෙරළාරක්ෂක බලකාය ද ඔවුන්ගේ ක්‍රීඩාවට එක්වී ඇති අතර, එහි සමුද්‍ර කලාපවල (පෙනෙන විදිහට අප ද ඇතුළුව) පැය 24 පුරාම නිරීක්ෂණ සඳහා ‘නෞකා 55ක් සහ ගුවන් යානා 10-12ක්’ යොදවා ඇති අතර, ‘ඉරානයට සම්බන්ධ එක්සත් ජනපදයට අනුමත කරන ලද ටැංකි’ අල්ලා ගෙන ඇත. ඉන්දියාව අපේ රට කෙරෙහි දක්වන ත්‍යාගශීලීභාවයට ප්‍රශංසා කිරීමට බොහෝ මාතෘකා තිබුණද, මෙම ඉන්දියානු වෙරළාරක්ෂක යාත්‍රා කිසිවක් ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍ර සම්පත් කොල්ලකන කොල්ලකෑම් ඉන්දියානු ධීවරයින් සහ අනෙකුත් බලඇණි අල්ලා ගැනීමට සමත් නොවන බව පෙනේ.

ඇමරිකාවේ මෙම මැදිහත් සියල්ලම මැලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය අල්ලා ගැනීම සදහා යන කුමන්ත්‍රණයේ මෙහෙයුමක් බව ජාත්‍යන්තර විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙනවා.

මලක්කා ජාත්‍යන්තර වාණිජ ක්ෂේත්‍රයේ එක්සත් ජනපදය සහ චීනය යන දෙකටම සමුද්‍ර සන්ධිය විශේෂයෙන් වැදගත් ස්ථානයකි. උපායමාර්ගික හා ජාත්‍යන්තර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයේ 2016 වාර්තාවකට අනුව, චීනයේ ප්‍රධාන භූමියෙන් අපනයනය කරන ලද ඩොලර් බිලියන 874 ක් පමණ දකුණු චීන මුහුද හරහා ගමන් කළ අතර එය ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දියානු සාගරයට සම්බන්ධ කරන ජල කඳකි.

මලක්කා සහ සිංගප්පූරු සමුද්‍ර සන්ධි ඉන්දියානු සාගරය සහ දකුණු චීන මුහුද අතර ආසන්න වශයෙන් ගෝලීය වෙළඳාම් කරන ලද භාණ්ඩවලින් තුනෙන් එකක් සහ යාත්‍රා 80,000 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් වාර්ෂිකව ප්‍රවාහනය කරයි!

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ රහසිගත තොරතුරු අනාවරණය කරන මාධ්‍යයක් වාර්තා කළේ, සිංගප්පූරු රජය මැලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය කෙරෙහි වැඩි පාලනයක් ඉල්ලා සිටින බවයි.ඒ සමගම ඇමරිකාව සිය සටන් මාර්ගයන් වෙනස් මඟක් දක්වා රැගෙන විත් තිබේ.මලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය යනු චීනය, ජපානය වැනි පෙරදිග රටවලට තෙල් හා වෙළඳ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කෙරෙන, ඉන්දියන් සාගරය හා පැසිෆික් සාගරය යා කරන ලෝකයේ අතිශය වැදගත් හා කාර්යබහුලම මුහුදු මාර්ගයයි. මෙම තීරණාත්මක සමුද්‍රීය කලාපය සිය ආධිපත්‍යයට නතු කරගැනීම සඳහා චීනය, ඇමරිකාව හා ඉන්දියාව වැනි රටවල් භූ දේශපාලනික උපායමාර්ගික ක්‍රියාමාර්ග ගනිමින් සිටීන අවස්ථාවක ඇමරිකාව එහි ආධිපත්‍ය බලය පැතිරවිමට සමත්ව සිටි.

ඒ අනුව අධිරාජ්‍යවාදී මාධ්‍ය ‘ඉන්දියානු සහ පැසිෆික් සාගරවල චීනයට සහ රුසියාවට එරෙහිව සහ ඒවා සම්බන්ධ කරන මැලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ක්වාඩ් රාජ්‍යයන් – ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ජපානය, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ඉන්දියාව මිලිටරිකරණය කිරීම සඳහා’ තල්ලු කරමින් සිටී.

මේ සියල්ල, ශ්‍රී ලංකාවේ නව ඇමරිකානු තානාපති එරික් මේයර් 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී ඔවුන්ගේ සෙනෙට් සභාවට පැවසූ දේ අනුව ඉතාම පැහැදිලි චීත්‍රයක් සාදාගත හැක එනම් , ‘ශ්‍රී ලංකාවේ උපායමාර්ගික පිහිටීම නිදහස් හා විවෘත ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ එක්සත් ජනපද උත්සාහයන් සඳහා කේන්ද්‍රීය ලක්ෂ්‍යයක් බවට පත් කරයි…’යනුවෙනි.

මේ අතර, බටහිර සම්බාධක මධ්‍යයේ මොස්කව් චීනයට වැඩි තෙල් හා ගෑස් ලබා දීමට උත්සාහ කරන අතර, මැලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය මත යැපීම අඩු කිරීම සඳහා බීජිනය විකල්ප නැව් මාර්ගයක් සොයන බැවින්, රුසියාව සහ චීනය ආක්ටික් නැව් මාර්ග සංවර්ධනය කිරීම සඳහා එක්ව කටයුතු කරමින් සිටිති.

ආක්ටික් සාගරයේ සමුද්‍ර මාර්ගයක් වන උතුරු මුහුදු මාර්ගය (NSR) අයිස් දියවීම හේතුවෙන් ගමන් කිරීම පහසු වෙමින් පවතී. NSR මගින් නැව් ගමන් සැලකිය යුතු ලෙස කෙටි කළ හැකිය. බටහිර සම්බාධක හේතුවෙන් යුරෝපයට වඩා ආසියාව සමඟ වෙළඳාම් කිරීම සඳහා රුසියාව NSR හරහා වාණිජ්‍යය වේගවත් කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ. පසුගිය වසරේ, NSR හරහා රුසියාවේ සිට චීනයට තෙල් නැව්ගත කිරීම් සංඛ්‍යාව කාර්තුවකින් වැඩි විය.

චීනය ද කලාපය පරීක්ෂා කරමින් සිටින අතර, ආක්ටික් ප්‍රදේශයට විද්‍යාත්මක ගවේෂණ 10 ක් යවා ඇති අතර රුසියාවට උතුරින් අයිස් සහිත ජලය සමීක්ෂණය කිරීම සඳහා පර්යේෂණ යාත්‍රා ඉදිකර ඇත.

ලෝකයේ ආර්ථිකයෙන් වැඩි කොටසක් රඳා පවතින්නේ අග්නිදිග ආසියාවේ මැලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය ලෙස හැඳින්වෙන පටු ජල කඳක් හරහා ගමන් කරන නැව්ගත කිරීමේ ආරක්ෂාව මත ය. නැගෙනහිරින් තායිලන්තය, මැලේසියාව සහ සිංගප්පූරුව යන වෙරළ තීරය සහ බටහිරින් ඉන්දුනීසියානු සුමාත්‍රා දූපත අතර පිහිටා ඇති මලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය එහි පළලම ස්ථානයේ සිට කිලෝමීටර 900 ක් පමණ, උතුරු සුමාත්‍රා සහ තායිලන්තය අතර කිලෝමීටර 350 ක් පමණ, දකුණු සුමාත්‍රා සහ සිංගප්පූරුව අතර කිලෝමීටර 3 කට වඩා අඩු පටුම ස්ථානය දක්වා විහිදේ. එහි නොගැඹුරුම ස්ථානයේ, මලක්කා සමුද්‍ර සන්ධියේ වාර්තාගත ගැඹුර මීටර් 25 ක් පමණි.

~පණ්ඩුක හේරත්~